Berk
New member
FORUM • DİZİLER • KULİS VE DEĞERLENDİRME
[HEADING=1]Raci Şaşmaz ve EDHO Neden Ayrıldı? Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz'ın Yarım Kalan Hikâyesi[/HEADING]
1. Bir Salı Akşamı Başlayan Merak: Her Şey Neden Bir Anda Değişti?
Arkadaşlar, bugün sizinle uzun zamandır aklımda olan bir konuyu konuşmak istiyorum. Hani bazı diziler vardır, yalnızca televizyon karşısında vakit geçirmek için izlemezsiniz; karakterleriyle tartışır, onların kararlarını sorgular, hatta bir süre sonra kendinizi hikâyenin içindeymiş gibi hissedersiniz. Benim gözümde Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz (EDHO) tam olarak böyle bir diziydi.
Hızır Çakırbeyli'nin masaya oturduğu anları, İlyas'ın öfkesini, Alpaslan'ın hesaplarını ve aile içindeki bitmek bilmeyen mücadeleleri hatırlayın. Herkesin bir hesabı, herkesin korumaya çalıştığı bir değeri vardı. Fakat 2021 yılında dizinin yeni sezonunun başlaması beklenirken yaşananlar, ekrandaki güç savaşlarından daha karmaşık bir tablo ortaya çıkardı.
İnsan ister istemez şu soruyu soruyor: Altı sezon boyunca milyonlarca insanın takip ettiği bir yapım, neden böyle bir belirsizliğin içinde kaldı? Raci Şaşmaz ile EDHO arasındaki ayrılık gerçekten kişisel bir mesele miydi, yoksa işin arkasında daha büyük bir yapım ve yayıncılık krizi mi vardı?
Gelin, bu soruyu yalnızca magazin haberleri üzerinden değil, olayların kronolojisini ve televizyon sektörünün çalışma biçimini de düşünerek ele alalım.
Başlamadan önemli bir ayrımı yapalım: Burada anlatacağım tarihsel gelişmeler yayımlanmış haberler ve dizinin yayın kayıtlarıyla ilişkilidir. Hikâyeleştirilmiş sahneler ve hayalî diyaloglar ise olayların arka planını düşünmeye yardımcı olmak amacıyla kurgulanmıştır; gerçek kişilerin özel konuşmaları olarak değerlendirilmemelidir.
2. 2015: Bir Diziden Daha Fazlası Olmaya Başlayan EDHO
8 Eylül 2015'te ekranlara gelen Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz, kısa zamanda kendisine sadık bir izleyici kitlesi oluşturdu. Raci Şaşmaz ve Bahadır Özdener'in senaryosuyla şekillenen yapım, suç dünyasını, aile bağlarını, sadakati ve iktidar mücadelelerini aynı hikâyede bir araya getiriyordu.
Dizinin merkezinde Hızır Çakırbeyli vardı. Hızır, bir taraftan kurduğu düzeni korumaya çalışırken diğer taraftan ailesini ve kendisine bağlı insanları ayakta tutmak zorundaydı. Ancak onun dünyasında alınan her kararın bir bedeli bulunuyordu.
Bir düşmanla anlaşmak, bir dostu korumak, aile içindeki bir anlaşmazlığı çözmek ya da masadaki dengeleri değiştirmek... Bunların her biri başka bir sorunu beraberinde getiriyordu.
İşte dizinin seyirciyi kendisine bağlayan tarafı da buydu. İzleyici yalnızca kimin kazanacağını değil, kazanmanın neye mal olacağını da merak ediyordu.
Bir de işin toplumsal yönü vardı. Türkiye'de aile, itibar, erkeklik, sadakat ve güç kavramları üzerine kurulan hikâyeler, televizyon izleyicisinin yabancı olmadığı temalardır. EDHO, bu kavramları yeraltı dünyasının sert kurallarıyla birleştirerek dramatik bir evren oluşturdu.
Fakat ekranın önünde görünen bu güçlü düzenin arkasında başka bir düzen bulunuyordu: yapımcı, senarist, kanal yöneticisi, oyuncu, teknik ekip ve reklam gelirlerinden oluşan bir sektör.
Dizinin içindeki karakterler nasıl masadaki dengeleri gözetiyorsa, gerçek hayatta da bir yapımın devam edebilmesi için birçok tarafın aynı hedefte buluşması gerekiyordu.
Ve zamanla asıl mesele tam da burada ortaya çıktı.
3. 2019: İlk Büyük Kırılma ve Raci Şaşmaz'ın Yapımcılıktan Ayrılması
Raci Şaşmaz ile EDHO arasındaki ilişkiyi anlamak için 2021 yılındaki krize doğrudan atlamak yeterli değil. Çünkü yapımın arka planında daha önce yaşanmış önemli bir değişiklik vardı.
13 Şubat 2019 tarihli Cumhuriyet haberinde, Raci Şaşmaz'ın yaşadığı mali sıkıntılar nedeniyle dizinin yapımcılığını bıraktığı ve yapımın ATV İç Yapımlar'a devredildiği bildirildi. Böylece dizinin üretim sürecinde önemli bir sorumluluk değişikliği yaşandı.
Kaynak: Cumhuriyet - Raci Şaşmaz ödeme yapamadı, Denge Yatırım Holding'den de istifa etti.
Bu gelişme neden önemliydi?
Çünkü izleyicinin gözünde yapımcı, senarist ve dizi çoğu zaman tek bir bütün gibi görünür. Oysa televizyon sektöründe yaratıcı katkı ile mali sorumluluk birbirinden ayrılabilir. Bir kişi hikâyenin ortaya çıkmasında önemli rol oynamış olsa bile yapımın günlük finansmanı ve organizasyonu başka bir şirket tarafından yürütülebilir.
Bunu şöyle düşünün: Bir mimar yıllarca emek verdiği bir binanın projesini hazırlamış olsun. Binanın inşaatı daha sonra başka bir şirket tarafından sürdürülsün. Binanın geçmişi ilk mimarın emeğini taşımaya devam eder, fakat artık her kararı onun verdiğini söylemek doğru olmaz.
EDHO'da da yapımcılık değişikliği, dizinin yaratıcı geçmişiyle üretim sorumluluğunun aynı şey olmadığını gösteriyordu.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta şu: Raci Şaşmaz'ın 2019'da yapımcılık görevinden ayrılması, dizinin o gün sona erdiği anlamına gelmiyordu. Yapım yayına devam etti ve yıllar içinde yeni hikâyeler anlattı.
Ancak bu değişiklik, 2021'de yaşanacak anlaşmazlığı anlamak için önemli bir başlangıç noktası oluşturuyor.
Forumda tartışmaya değer soru da tam burada ortaya çıkıyor: Bir diziyi asıl ayakta tutan şey, onu ilk ortaya çıkaran yaratıcı ekip midir, yoksa onu yıllarca ekranda tutan kurumsal yapı mı?
Bence bu sorunun tek bir cevabı yok. Çünkü yaratıcı fikir olmadan güçlü bir hikâye kurulamaz; ekonomik ve organizasyonel destek olmadan da o hikâye uzun süre izleyiciyle buluşamaz.
4. 2021: Herkes Yeni Sezonu Beklerken Kapının Kapanması
Gelelim hikâyenin en çok konuşulan bölümüne.
EDHO, 15 Haziran 2021'de yayımlanan 199. bölümüyle sezon finali yaptı. İzleyiciler yeni sezonun başlamasını bekliyordu. Yeni karakterler, yeni düşmanlar ve Çakırbeyli ailesinin önündeki yeni mücadeleler merak konusuydu.
Ancak 2021 yılının ekim ayında beklenen dönüş gerçekleşmedi.
26 Ekim'de yayın akışında yer alması beklenen bölüm ekrana gelmedi. Ardından kanal ile dizi ekibi arasında anlaşmazlık yaşandığına ilişkin haberler yayımlandı. 31 Ekim 2021'de Oktay Kaynarca'nın açıklamasıyla dizinin sona erdiği izleyicilere duyuruldu.
Bu gelişmelerin ardından pek çok kişi aynı soruyu sordu: Yeni sezonu beklenen, geniş bir izleyici kitlesine sahip bir dizi nasıl olur da yayın akışından bir anda çıkar?
Birsen Altuntaş'ın 4 Ocak 2022 tarihli haberinde, ATV ile EDHO ekibi arasındaki anlaşmazlığın yanı sıra yapımın hakları ve mali meseleler etrafında yaşanan gerilimler de ele alındı.
Kaynak: Birsen Altuntaş - Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz dönüyor.
Bu haberde aktarılan bilgilere göre, anlaşmazlık yalnızca sıradan bir yayın tarihi tartışmasından ibaret değildi. Yapımın geleceği, haklar, mali yükümlülükler ve tarafların talepleri gibi meseleler krizin önemli parçalarıydı.
Şimdi bir an için dizinin dünyasını düşünelim.
Hızır Çakırbeyli'nin masasında bir anlaşma bozulduğunda, taraflar birbirlerine rest çekebilir. Fakat gerçek hayatta bir televizyon yapımının tarafları masadan kalktığında sonuç sadece birkaç kişinin arasındaki gerilimle sınırlı kalmaz. Oyuncular, kamera arkasındaki çalışanlar, yayıncı, reklam verenler ve izleyiciler de bu kararın etkisini hisseder.
[HEADING=1]Raci Şaşmaz ve EDHO Neden Ayrıldı? Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz'ın Yarım Kalan Hikâyesi[/HEADING]
1. Bir Salı Akşamı Başlayan Merak: Her Şey Neden Bir Anda Değişti?
Arkadaşlar, bugün sizinle uzun zamandır aklımda olan bir konuyu konuşmak istiyorum. Hani bazı diziler vardır, yalnızca televizyon karşısında vakit geçirmek için izlemezsiniz; karakterleriyle tartışır, onların kararlarını sorgular, hatta bir süre sonra kendinizi hikâyenin içindeymiş gibi hissedersiniz. Benim gözümde Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz (EDHO) tam olarak böyle bir diziydi.
Hızır Çakırbeyli'nin masaya oturduğu anları, İlyas'ın öfkesini, Alpaslan'ın hesaplarını ve aile içindeki bitmek bilmeyen mücadeleleri hatırlayın. Herkesin bir hesabı, herkesin korumaya çalıştığı bir değeri vardı. Fakat 2021 yılında dizinin yeni sezonunun başlaması beklenirken yaşananlar, ekrandaki güç savaşlarından daha karmaşık bir tablo ortaya çıkardı.
İnsan ister istemez şu soruyu soruyor: Altı sezon boyunca milyonlarca insanın takip ettiği bir yapım, neden böyle bir belirsizliğin içinde kaldı? Raci Şaşmaz ile EDHO arasındaki ayrılık gerçekten kişisel bir mesele miydi, yoksa işin arkasında daha büyük bir yapım ve yayıncılık krizi mi vardı?
Gelin, bu soruyu yalnızca magazin haberleri üzerinden değil, olayların kronolojisini ve televizyon sektörünün çalışma biçimini de düşünerek ele alalım.
Başlamadan önemli bir ayrımı yapalım: Burada anlatacağım tarihsel gelişmeler yayımlanmış haberler ve dizinin yayın kayıtlarıyla ilişkilidir. Hikâyeleştirilmiş sahneler ve hayalî diyaloglar ise olayların arka planını düşünmeye yardımcı olmak amacıyla kurgulanmıştır; gerçek kişilerin özel konuşmaları olarak değerlendirilmemelidir.
2. 2015: Bir Diziden Daha Fazlası Olmaya Başlayan EDHO
8 Eylül 2015'te ekranlara gelen Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz, kısa zamanda kendisine sadık bir izleyici kitlesi oluşturdu. Raci Şaşmaz ve Bahadır Özdener'in senaryosuyla şekillenen yapım, suç dünyasını, aile bağlarını, sadakati ve iktidar mücadelelerini aynı hikâyede bir araya getiriyordu.
Dizinin merkezinde Hızır Çakırbeyli vardı. Hızır, bir taraftan kurduğu düzeni korumaya çalışırken diğer taraftan ailesini ve kendisine bağlı insanları ayakta tutmak zorundaydı. Ancak onun dünyasında alınan her kararın bir bedeli bulunuyordu.
Bir düşmanla anlaşmak, bir dostu korumak, aile içindeki bir anlaşmazlığı çözmek ya da masadaki dengeleri değiştirmek... Bunların her biri başka bir sorunu beraberinde getiriyordu.
İşte dizinin seyirciyi kendisine bağlayan tarafı da buydu. İzleyici yalnızca kimin kazanacağını değil, kazanmanın neye mal olacağını da merak ediyordu.
Bir de işin toplumsal yönü vardı. Türkiye'de aile, itibar, erkeklik, sadakat ve güç kavramları üzerine kurulan hikâyeler, televizyon izleyicisinin yabancı olmadığı temalardır. EDHO, bu kavramları yeraltı dünyasının sert kurallarıyla birleştirerek dramatik bir evren oluşturdu.
Fakat ekranın önünde görünen bu güçlü düzenin arkasında başka bir düzen bulunuyordu: yapımcı, senarist, kanal yöneticisi, oyuncu, teknik ekip ve reklam gelirlerinden oluşan bir sektör.
Dizinin içindeki karakterler nasıl masadaki dengeleri gözetiyorsa, gerçek hayatta da bir yapımın devam edebilmesi için birçok tarafın aynı hedefte buluşması gerekiyordu.
Ve zamanla asıl mesele tam da burada ortaya çıktı.
3. 2019: İlk Büyük Kırılma ve Raci Şaşmaz'ın Yapımcılıktan Ayrılması
Raci Şaşmaz ile EDHO arasındaki ilişkiyi anlamak için 2021 yılındaki krize doğrudan atlamak yeterli değil. Çünkü yapımın arka planında daha önce yaşanmış önemli bir değişiklik vardı.
13 Şubat 2019 tarihli Cumhuriyet haberinde, Raci Şaşmaz'ın yaşadığı mali sıkıntılar nedeniyle dizinin yapımcılığını bıraktığı ve yapımın ATV İç Yapımlar'a devredildiği bildirildi. Böylece dizinin üretim sürecinde önemli bir sorumluluk değişikliği yaşandı.
Kaynak: Cumhuriyet - Raci Şaşmaz ödeme yapamadı, Denge Yatırım Holding'den de istifa etti.
Bu gelişme neden önemliydi?
Çünkü izleyicinin gözünde yapımcı, senarist ve dizi çoğu zaman tek bir bütün gibi görünür. Oysa televizyon sektöründe yaratıcı katkı ile mali sorumluluk birbirinden ayrılabilir. Bir kişi hikâyenin ortaya çıkmasında önemli rol oynamış olsa bile yapımın günlük finansmanı ve organizasyonu başka bir şirket tarafından yürütülebilir.
Bunu şöyle düşünün: Bir mimar yıllarca emek verdiği bir binanın projesini hazırlamış olsun. Binanın inşaatı daha sonra başka bir şirket tarafından sürdürülsün. Binanın geçmişi ilk mimarın emeğini taşımaya devam eder, fakat artık her kararı onun verdiğini söylemek doğru olmaz.
EDHO'da da yapımcılık değişikliği, dizinin yaratıcı geçmişiyle üretim sorumluluğunun aynı şey olmadığını gösteriyordu.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta şu: Raci Şaşmaz'ın 2019'da yapımcılık görevinden ayrılması, dizinin o gün sona erdiği anlamına gelmiyordu. Yapım yayına devam etti ve yıllar içinde yeni hikâyeler anlattı.
Ancak bu değişiklik, 2021'de yaşanacak anlaşmazlığı anlamak için önemli bir başlangıç noktası oluşturuyor.
Forumda tartışmaya değer soru da tam burada ortaya çıkıyor: Bir diziyi asıl ayakta tutan şey, onu ilk ortaya çıkaran yaratıcı ekip midir, yoksa onu yıllarca ekranda tutan kurumsal yapı mı?
Bence bu sorunun tek bir cevabı yok. Çünkü yaratıcı fikir olmadan güçlü bir hikâye kurulamaz; ekonomik ve organizasyonel destek olmadan da o hikâye uzun süre izleyiciyle buluşamaz.
4. 2021: Herkes Yeni Sezonu Beklerken Kapının Kapanması
Gelelim hikâyenin en çok konuşulan bölümüne.
EDHO, 15 Haziran 2021'de yayımlanan 199. bölümüyle sezon finali yaptı. İzleyiciler yeni sezonun başlamasını bekliyordu. Yeni karakterler, yeni düşmanlar ve Çakırbeyli ailesinin önündeki yeni mücadeleler merak konusuydu.
Ancak 2021 yılının ekim ayında beklenen dönüş gerçekleşmedi.
26 Ekim'de yayın akışında yer alması beklenen bölüm ekrana gelmedi. Ardından kanal ile dizi ekibi arasında anlaşmazlık yaşandığına ilişkin haberler yayımlandı. 31 Ekim 2021'de Oktay Kaynarca'nın açıklamasıyla dizinin sona erdiği izleyicilere duyuruldu.
Bu gelişmelerin ardından pek çok kişi aynı soruyu sordu: Yeni sezonu beklenen, geniş bir izleyici kitlesine sahip bir dizi nasıl olur da yayın akışından bir anda çıkar?
Birsen Altuntaş'ın 4 Ocak 2022 tarihli haberinde, ATV ile EDHO ekibi arasındaki anlaşmazlığın yanı sıra yapımın hakları ve mali meseleler etrafında yaşanan gerilimler de ele alındı.
Kaynak: Birsen Altuntaş - Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz dönüyor.
Bu haberde aktarılan bilgilere göre, anlaşmazlık yalnızca sıradan bir yayın tarihi tartışmasından ibaret değildi. Yapımın geleceği, haklar, mali yükümlülükler ve tarafların talepleri gibi meseleler krizin önemli parçalarıydı.
Şimdi bir an için dizinin dünyasını düşünelim.
Hızır Çakırbeyli'nin masasında bir anlaşma bozulduğunda, taraflar birbirlerine rest çekebilir. Fakat gerçek hayatta bir televizyon yapımının tarafları masadan kalktığında sonuç sadece birkaç kişinin arasındaki gerilimle sınırlı kalmaz. Oyuncular, kamera arkasındaki çalışanlar, yayıncı, reklam verenler ve izleyiciler de bu kararın etkisini hisseder.